Tusagassiuutit: Illersornissaqarfiup pisortaata Kalaallit Nunaannut aningaasaliissutit nutaat saqqummiukkai

Danskit illersornissamut Kalaallit Nunaanni aningaasaliinerat eqqarsaatigalugu, oqaatsit nuannersut aningaasallu milliardilikkaat amigaataanngillat.

Sakkutuutilli atortui Kalaallit Nunaannut tikiunneqarsimasut 'amerlavallaanngitsut', Issittumi Sakkutooqarfimmi generalmajor Søren Andersen tusagassiorfimmut nunanit tamalaaneersumut Bloombergimut oqarpoq.

Illersornissaqarfiup pisortaa Bloombergimut TV2-mullu Kalaallit Nunaanni aningaasaliissutigineqartussat nutaat pillugit qanittukkut apersorneqarpoq, assersuutigalugu sineriammi alapernaarsuut radari siulleq qaammatip tulliani tikiunneqariikatassammat.

KNR-ip Søren Andersen apersorniaraluarpaa, iluatsinngitsumilli.

Taassumalli Kalaallit Nunaanni ilumut pisoqalernera TV2-mut oqaluttuaraa:
- Aatsaat taama ulapitsigivugut. Tamanna pitsaasuuvoq. Kalaallit Nunaannimi arlaannik pisoqarnissaa sivisuumik utaqqisimavarput.

Naalakkersuisut Issittumilu sakkutooqarfik isumaqatigiinngitsut 

Søren Andersenip Nuummut nunami silaannakkut illersornissamut, missilinut illersuutaasinnaasunik atortorissaaruteqalissasoq,TV2-mit apersorneqarnermini, oqaatigaa.  

Nunamilu silaannakkut illersornissamut atortorissaarutit siulliit tikiussimaneri, Bloombergimut oqaatigaa. 

- Københavnip illersorneqarneratuut, sungiusarlutalu Nuuk illersussavarput. Aammattaaq Torshavn eqqarsaatigalugu, Søren Andersen TV2-mut oqarpoq, suliniutillu annertussusissaa navianassutsimut tunngatillugu apeqqutaassasoq aamma Kalaallit Nunaanni Savalimmiunilu politikkikkut akuersissuteqarnissap piumasaqaataanissaa erseqqissaassutigalugu.

Naalakkersuisulli, Kalaallit Nunaanni silaannakkut illersornissamut tunngatillugu maannakkut pilersaaruteqartoqannginnerarlugu KNR-imut oqaatigaat. 

- Naalakkersuisut Nunanut Allanut Naalakkersuisoqarfiata, Kalaallit Nunaanni nunami silaannakkut illersornissamut atortorissaaruteqarnissaanut maannamut pilersaaruteqanngitsoq paasissutissiissutigisinnaavaa, naalakkersuisoqarfik allakkatigut akissuteqarpoq. 

Aamma Søren Andersenitut, naalakkersuisoqarfiup taamatut aalajangiineq politikkikkut akuersissuteqarfiusariaqarnera erseqqissaatigaa: 

- Kalaallit Nunaanni nunamit silaannakkut illersornissamut atortorissaaruteqalersinnaaneq naalakkersuisuniit danskillu naalagaaffianiit politikkikkut suliarineqarnissaa minnerpaamik piumasaqaataavoq.

Sinerissami radarit inuunermik annaassisinnaasut

Sinerissami radarit marluk nunatsinniilernissaat, illersornissamut pisortap naalakkersuisullu isumaqatigiissutigaat.

Radari siulleq juulimi atulersinneqassaaq, aappaalu ukiup ingerlanerani kingusinnerusukkut atulersinneqassalluni. Radari siulleq sumi inissisimassanersoq TV2-p ilanngutassiaani allassimanngilaq, radarilli aappaa ‘kujataaniissasoq’ allassimalluni.

- Sinerissami radarit imaatigut angallannermi nakkutilliinerup pitsaanerulersinneratigut imaatigut angallannermut aamma umiarsuit isumannaatsuunissaannut aamma iluaqutaasinnaapput, Nunanut allanut naalakkersuisoqarfik oqarpoq.

Atuutsitsilernissaq ‘naalakkersuisut qanimut suleqatigineratigut’ suliarineqartoq naalakkersuisoqarfiup aamma oqaatigaa. 

Illersornissamut sillimaniarnermullu politikkimi immikkut siunnersuisuusimasup maannalu ph.d-nngorniartup, Hans Peder Kirkegaardip sinerissami radarit sunniuteqangaarsiarsinnaasut KNR-imut qanittumi oqaatigaa.

- Sinerissami radareqarneq kalaallit inuunerannik ullumimit annaassisalereersinnaassagaluarput. Assersuutigalugu umiatsiaaraq Qeqertarsuup Tunuani tammarpat, umiatsiaaraq, radarikkut umiarsuarnik anginerusunik nakkutilliinissamut sanaajusumi, takuneqarsinnaassaaq, taanna oqarpoq.

Sakkutooqarnikkut najuunneruneq

Issittumi Sakkutooqarfiup Nuummi qullersaqarfissaata nutaap oqallisaangaatsiartup piviusunngortinneqarnissaa alloriarfiusoq, Søren Andersenip TV2-mut aamma oqaatigaa.

Qullersaqarfiup nutaap, sakkutuunut amerlanerusunut inissaqartitsisinnaasussap pilersaarusiornissaa ukiup ingerlanerani aallartinneqassaaq.

Søren Andersenip oqarnera naapertorlugu nunatsinni ukiuni tulliuttuni arlalinni ilimanartumillu piffissamut sivisunerusumut ikinnerunissaat naatsorsuutigineqassanngilaq.

- Illersornissaqarfiup Kalaallit Nunaanni eqqaanilu najuunnini NATO-mi iligisat , kingullermik Arctic Endurance-imik taaneqartumik sungiusaqatigiinnikkut qanimut suleqatigalugit 2025-mi 2026-milu annertusarpaa, Nuannut allanut Naalakkersuisoqarfik oqarpoq.

Tamatuma saniatigut Danmark Kalaallit Nunaallu atortorissaarutinik soorlu timmisartuaqqanik ungasianiit aquttakkanik, imaanik nakkutilliinissamut timmisartunik aamma timmisartunut silaannarmi orsiivinnik pisinissamut utaqqisuniittut Søren Andersenip Bloombergimut oqaatigaa.

Sakkutooqarfinnik nutaanik pisariaqartitsisoqanngitsoq

USA Kalaallit Nunaanni nutaanik pingasunik sakkutooqarfeqalerniarsarisoq marsimi saqqummiunneqarpoq.

Illersornissamut pisortalli oqarnera naapertorlugu sakkutooqarfinnik amerlanerusunik pisariaqartitsisoqanngilaq.

- Illersornissaqarfik Kalaallit Nunaannik illersuinissamut pisariaqartunik sakkutooqarfeqarpoq, Søren Andersen Bloombergimut oqarpoq.

Taassuma aqqartartunik nakkutilliinissamut, russinut ersisaarutaasinnaasunik atortorissaaruteqartoqarnissaa erseqqissaatigaa.