Naalakkersuisup Ittoqqortoormiini innuuttaasunut uulia pillugu ataatsimiititsineq oqaaseqarfigigaa

Uuliasioqatigiiffik Amerikarmiunit pigineqartoq Greenland Energy Ittoqqortoormiini innuttaasunik pingasunngornermi ataatsimiititsineranut atatillugu, KNR-ip nunanut allanut, inuussutissarsiornermut aatsitassanullu naalakkersuisoq Múte B. Egede (IA) oqaloqatigaa.

Namminersorlutik Oqartussat ataatsimiititsinermut najuutinnginnerat innuttaasunit arlalinnit isornartorsiorneqarpoq. Innuttaasullu ataatsimiinnerup kingorna suna upperissanerlugu nalornissutigaat.

Taamaattumik Múte B. Egedep paasissutissat naalakkersuisoqarfimmit saqqummiunneqartartut eqqortuunerat erseqqissarpaa.

- Naalakkersuisut innuttaasunut toqqaannartumik paasissutissinnissartik soorunami kissaatigaat. Taamaattumik tamanna naammassineqarnissaa sulissutigissavarput.

- Naalakkersuisoqarfik ippassaq ataatsimiititsineq, ingerlatseqatigiiffimmit aaqqissuunneqartoq, pillugu ilisimanninngilaq. Taamaattumik suliaq siunissami qanimut malinnaaffiginiarlugu innuttaasunik nammineq ataatsimiititsisarnissarput sulissutiginiarparput. 

- Ingerlatseqatigiiffiup innuttaasunut oqaasii, pissutsinut piviusunut tamatigut naapertuuttuarneq ajorput.

Namminersorlutik Oqartussanit paasissutissat amigaatigineqartut

Piniarnermut nakkutilliisoq Erling Madsen aamma Ittoqqortoormiineersoq Ken Madsen, Namminersorlutik Oqartussanit paasissutissanik amigaateqarnerarput.

Najukkami ataatsimiititaliap siulittaasuata, Hans Brønlundip, innuttaasunik ataatsimiititsinerup kingorna suliniut tapersersorunnaarnerarpaa, misigigami ingerlatseqatigiiffik innuttaasunik uukapaatitsisoq.

Múte B. Egede, innuttaasut Namminersorlutik Oqartussanit imminiigaasutut misiginerat, suliniullu pillugu naalakkersuisuninngaanniit pinnatik ingerlatseqatigiiffimmit aatsaat tusagaqarnerat pillugu isornartorsiuineq qanoq isumaqarfigaajuk?

- Innuttaasut, pissutsit maanna atuuttut eqqarsaatigalugit, paasissutissanik amerlanerusunik pisariaqartitsinerat paasilluarsinnaavara.

- Aamattaaq 2015-imit 2018-imiillu, akuersissutit tunniunneqaqqaarneranit maannalu akuersissuteqartumut kingorna tunniunneqarnernissaanut, ineriartorneq soorunalimi qanimut malinnaaffigaarput. Suliniullu qanoq ineriartornersoq qanimut aamma malinnaaffigaarput.

- Aammattaaq ingerlatseqatigiiffiup tusagassiuutini, pissutsinik piviusunik tamatigut tunngaveqanngitsunik,  avammut oqariartuuteqartarnermigut annertuumik naatsorsuuteqartitsilernera takusinnaavarput.

Innuttaasut tusarliussanik akerleriittunik tusartarnerat qanoq isumaqarfigaajuk?

- Naalakkersuisoqarfiup ingerlatseqatigiiffiup siusinnerusukkut nalunaarutigisimasai tunngavigalugit, innuttaasunut, inuiaqatigiinnut avatangiisinullu paasissutissiinerup piviusunik tunngaveqartarnissaa piumasaqaataasoq, ingerlatseqatigiiffimmut erseqqissumik ilisimatitsissutigaa.

- Ingerlatseqatigiiffiup tamanna qulakkeerniaraa naatsorsuutigineqartariaqarpoq. 
Pissutsit piviusut tunngavigalugit paasissutissiisalernerusimappata tamanna soorunami pitsaassaaq, aamma innuttaasut piviusunik paasissutissinneqartariaqarput.

Uuliamut inerteqqut

Múte B. Egedep uuliamik inerteqquteqarnermut tunngatillugu politikkikkut aalajangiussat, 2021-mi aalajangerneqarsimasut, naalakkersuisunit suli aalajangiusimaneqarnerat erseqqissarpaa.

- Akuersissutilli pineqartut 2015-imi aamma 2018-imi taamanikkut inatsisit atuuttut tunngavigalugit inatsisartunit akuerineqarput. Akuersissutit taakkua tunngavigalugit ingerlatseqatigiiffik suli misissuisinnaatitaavoq.

Suliaq Kuannersuarnut tunngatillugu suliaq assigalugu eqqartuussivikkoorussinermik kinguneqarsinnaava? (Namminersorlutik Oqartussat aatsitassasrsiorfimmit Energy Transition Mineralsimit eqqartuussivimmut tunniunneqarneratut. Aaqq.)

- Siunissami qanoq pisoqarumaarnera siulittuutigisinnaanngilara.

- Suliniut uuliasiornissamut aqqutissiuissappat, avatangiisinut inuiaqatigiinnullu kingunissai VVM-imik aamma VSB-mik suliaqarnikkut tamarmik nalilersorneqassapput. Tamanut tusarniaassutigineqassapput, naalakkersuisullu kingusinnerusukkut aalajangiinerannut tunngaviussapput.

- Siunissami qaqugukkut qanoq pisoqassanersoq suliniulluunniit qanoq kinguneqassanersoq, suliffeqarfik suli misissuimmat maannamut oqaatigineqarsinnaanngilaq.

Ittoqqortoormiini innuttaasunut isumakuluutilinnut qanoq oqariartuuteqarusuppit?

- Inuit isumakuluuteqarnerat pisulluunniit pillugit paasisaqarnerorusunnerat paasisinnaavara.

- Massakkut pisut eqqarsaatigalugit, innuttaasut pisut ingerlaavartut pillugit piffissami tulliuttumi ataavarnerusumik paasissutissiissuteqartarnissarput naatsorsuutigisinnaavaat.

Donald Trumpimut attaveqartoq

KNR-ip allaasereriigaatut Donald Trumpip immikkut aallartitaata Jeff Landryp Greenland Energyp pisortaata Robert Pricep oqariartuutaasa ilarpassui Fox Newsikkut oqaatigeqqippai.

Amerikamiup milliardærip Kenneth Griffinip Greenland Energy Companyp 9,3 procentianik pisisimanera, Danwatchimit allaaserineqarpoq.

Taassuma Donald Trumpip Kalaallit Nunaannik tigusiniarluni pilersaarutai ‘pimoorullugu eqqarsaatigineqartariaqartut’, siusinnerusukkut oqaatigaa, ingerlatseqatigiiffimmullu aningaasaliinini nalinginnaasumik suliniutaanngilluinnarnerarlugu.

KNR-ip Múte B. Egede USA-p præsidentianut attaveqarneq suliniutip tutsuiginassusaanut qanoq sunniuteqarnersoq aperaa.

- Oqaatigeriikkattut inatsisit malittarisassallu Inatsisartut akuersissutigisartagaat naalakkersuisutut ingerlatissavagut, Múte B. Egede oqarpoq nangillunilu:

- Uanga nammineq inuttut isumaga aalajangiisuutissinnaanngilara. Suliaq inatsit atuuttut tunngavigalugit suliarineqassaaq.

Donald Trumpimut attaveqarneq isumakuluutigaajuk?

- Innuttaasut isumakuluuteqarnerat paasisinnaavara.

- Naalakkersuisulli inatsisitigut sinaakkusersuutaasut iluanni sulinissaminnut pisussaatitaapput. Suliniutit inatsisitigut periarfissaatitaasut uniorlugit killilersorsinnaanngilagut.

- Innuttaasulli akornanni isumakuluuteqartoqarpat paasisinnaavarput.

Nunat tamalaat akornanni suleqatigisanit paasissutissat eqqunngitsut uukapaatitsinerilluunniit siaruarterisoqaratarsinnaanera qanoq iliuuseqarfigineqartarpa?

- Naalakkersuisuni ilaasortatut Jeff Landryp Amerikamiulluunniit allat oqaaserisaat isumaliutersuuteqarfigisinnaanngilakka. Naalakkersuisut aalajangersimasunik qinnuteqaateqartoqarpat isummissapput.

- Tamatuma saniatigut suliffeqarfimmut tamanut paasissutissiinerat pissutsinik piviusunik naapertuinerussasoq erseqqissaatigaarput. Naalakkersuisut piumasaqaat tamanna attappaat.

- Nunatsinni suliaqarniaraanni nunap inatsisai innuttaasuilu ataqqineqassapput. Aningaasarpassuarnik isertitaqarnissamik oqariartuuteqarneq qitiutinneqassanngilaq. Nunani suliaqarfiginiakkami inatsisit innuttaasullu ataqqineqassapput.

Qanoq iliornikkut aningaasaliisussanut soqutiginarsaallunilu nunatsinni pissutsit pillugit piviusorsiortumik oqariartuuteqarneq oqimaaqatigiissaarneqartarpat?

- Naalakkersuisut inuussutissarsiornissamut periarfissat nutaat aningaasaliinerujussuillu aningaasaqarnikkut ineriartortitsinermut atugarissaarnermullu tapiissutaasinnaammata soqutigaat. Taamaammat nunani allamiut suliffeqarfii tikilluaqqusaapput.

- Kisianni aamma piumasaqaateqarpoq: Kalaallit Nunaanni inuiaqatigiit inatsisinik tunngaveqarput, malittarisassat taakku malinneqassapput. Tamatuma saniatigut inuit maani najugaqartut ataqqineqarlutillu ilanngutitinneqassapput.

- Naalakkersuisunit taakku pingaarnerpaapput.